Suy giảm nội tiết tố nữ: Nguyên nhân và cách cân bằng nội tiết

Tình trạng suy giảm nội tiết tố nữ

Suy giảm nội tiết tố nữ là một tình trạng không mấy hiếm gặp ở phụ nữ, đặc biệt khi tuổi tác ngày càng tăng cao. Suy giảm nội tiết tố có thể dẫn tới những thay đổi tiêu cực về sức khỏe, sắc đẹp và cả những tác động xấu đến tâm lý của người phụ nữ, trở thành nỗi “ám ảnh” đối với phái đẹp. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn đọc hiểu hơn về tình trạng này, đồng thời biết cách nhận biết và khắc phục sự mất cân bằng nội tiết tố trong cơ thể.

1. Nội tiết tố nữ là gì?

Nội tiết tố hay hormon là những chất hóa học tự nhiên được sản xuất bên trong cơ thể chúng ta. Các hormon giúp chuyển tiếp thông điệp giữa các tế bào và các cơ quan, ảnh hưởng và điều hòa đến nhiều chức năng, các phản ứng sinh hóa, các quá trình chuyển hóa của cơ thể.

Nội tiết tố nữ còn được gọi là hormon sinh dục nữ gồm estrogen và progesterone. Mặc dù testosterone được coi là hormon nam nhưng cơ thể nữ giới cũng sản xuất và cần một lượng nhỏ hormon này.

1.1. Estrogen

Estrogen là nội tiết tố nữ chính. Phần lớn estrogen có ở buồng trứng, nhưng một lượng nhỏ được sản xuất trong tuyến thượng thận và tế bào mỡ. Trong thời kỳ mang thai, nhau thai cũng tạo ra estrogen. Estrogen đóng một vai trò lớn trong sự phát triển và chức năng sinh sản và tình dục ở phụ nữ, bao gồm các giai đoạn dậy thì, hành kinh, mang thai và thai kỳ, tiền mãn kinh và mãn kinh.

Estrogen là loại nội tiết tố nữ chính
Estrogen là loại nội tiết tố nữ chính

Estrogen cũng ảnh hưởng đến:

  • Não bộ và hệ thần kinh
  • Hệ tim mạch
  • Tóc
  • Hệ thống cơ xương
  • Da
  • Đường tiết niệu

Nồng độ estrogen có thể được xác định bằng xét nghiệm máu. Mặc dù nó có thể khác nhau ở mỗi người, nhưng các mức nồng độ dưới đây được xem là phạm vi bình thường ở người khỏe mạnh:

  • Phụ nữ trưởng thành, tiền mãn kinh: 15-350 pg / mL
  • Phụ nữ trưởng thành, sau mãn kinh: <10 pg / mL
  • Nam giới trưởng thành: 10-40 pg / mL

1.2. Progesterone

Buồng trứng sản xuất hormon sinh dục nữ progesterone sau khi rụng trứng. Trong thời kỳ mang thai, nhau thai cũng tạo ra một lượng progesterone.

Vai trò của progesterone trong cơ thể người phụ nữ gồm:

  • Chuẩn bị nội mạc tử cung cho trứng thụ tinh bằng cách kích thích làm dày lên lớn niêm mạc
  • Hỗ trợ trong quá trình thụ thai và mang thai
  • Ức chế ngược sự sản xuất estrogen sau khi rụng trứng

2. Sự biến động nồng độ nội tiết tố nữ trong cơ thể

Nội tiết tố nữ không thể thiếu đối với nhiều chức năng của cơ thể. Nhưng nhu cầu nội tiết tố nữ của cơ thể thay đổi rất nhiều khi nữ giới bước vào tuổi dậy thì. Các hormon này cũng thay đổi đáng kể khi mang thai, sinh con hoặc cho con bú. Và chúng tiếp tục thay đổi khi người phụ nữ bước vào thời kỳ tiền mãn kinh sớm và mãn kinh. Những thay đổi này là tự nhiên và có thể dự đoán được.

2.1. Nội tiết tố nữ trong tuổi dậy thì

Hầu hết mọi đối tượng không hoàn toàn giống nhau nhưng đa phần nữ giới bước vào tuổi dậy thì trong độ tuổi từ 8 đến 13, và tất cả đều xảy ra do nội tiết tố điều khiển và ảnh hưởng. Hormon hoàng thể hóa (LH) và hormone kích thích nang trứng (FSH) được sản xuất trong tuyến yên sẽ điều tiết sự sản xuất và điều hòa các hormon sinh dục nữ, đặc biệt là estrogen. Sự gia tăng hormon sinh dục nữ này dẫn đến:

  • Sự phát triển của ngực
  • Sự phát triển của lông vùng kín và lông dưới cánh tay
  • Cơ thể phát triển nhanh
  • Sự gia tăng chất béo trong cơ thể, đặc biệt là ở hông và đùi sự
  • Sự trưởng thành của buồng trứng, tử cung và âm đạo
  • Sự bắt đầu của chu kỳ kinh nguyệt

2.2. Nội tiết tố nữ và kinh nguyệt

Giai đoạn nang trứng: Hàng tháng, niêm mạc tử cung dày lên để chuẩn bị cho trứng được thụ tinh. Khi không có trứng thụ tinh, nồng độ estrogen và progesterone ở mức thấp, thúc đẩy tử cung rụng đi lớp niêm mạc và có hiện tượng hành kinh. Tuyến yên bắt đầu sản xuất FSH nhiều hơn thúc đẩy sự phát triển của các nang trứng. Nang trứng này sản xuất nhiều estrogen hơn, kích thích tăng LH.

Giai đoạn rụng trứng: LH làm cho nang trứng bị vỡ và giải phóng trứng.

Giai đoạn hoàng thể: Việc sản xuất progesterone tăng lên để giúp tử cung sẵn sàng tiếp nhận trứng đã thụ tinh. Nếu điều đó không xảy ra, estrogen và progesterone lại giảm xuống và chu kỳ bắt đầu lại.

2.3. Nội tiết tố nữ đối với ham muốn tình dục và tránh thai

Estrogen, progesterone và testosterone đều đóng một vai trò trong ham muốn tình dục của phụ nữ. Do sự dao động nội tiết tố, phụ nữ nói chung ở đỉnh cao của ham muốn tình dục ngay trước khi rụng trứng. Nhìn chung, ham muốn tình dục sẽ ít dao động hơn nếu bạn đang sử dụng các phương pháp tránh thai bằng nội tiết tố. Ham muốn tình dục có thể giảm sau khi mãn kinh, sau phẫu thuật cắt bỏ tuyến thượng thận hoặc buồng trứng.

2.4. Nội tiết tố nữ và thai kỳ

Progesterone làm dày lớp niêm mạc tử cung để bảo vệ tử cung khỏi vi khuẩn và tinh trùng, chuẩn bị cho trứng làm tổ. Mức độ estrogen cũng cao hơn, góp phần bảo vệ trứng thụ tinh. Cả hai loại hormon này đều kích thích sự phát triển của tuyến sữa.

2.5. Nội tiết tố sau sinh con và giai đoạn cho con bú

Cơ thể phụ nữ sau khi sinh con có sự sụt giảm đột ngột, đáng kể của estrogen và progesterone. Đây cũng là một yếu tố góp phần vào sự phát triển của chứng trầm cảm sau sinh. Cho con bú làm giảm nồng độ estrogen và có thể ngăn cản quá trình rụng trứng.

Nội tiết tố nữ có sự suy giảm trong thời gian sau sinh và cho con bú
Nội tiết tố nữ có sự suy giảm trong thời gian sau sinh và cho con bú

3. Nguyên nhân gây nên tình trạng suy giảm nội tiết tố nữ

Nội tiết tố nữ có thể suy giảm trong các trường hợp sau:

3.1. Tiền mãn kinh và mãn kinh

Trong thời kỳ tiền mãn kinh – giai đoạn trước khi mãn kinh – việc sản xuất hormon trong buồng trứng thông thường đều bị chậm lại. Đầu tiên, mức nồng độ estrogen bắt đầu dao động và giảm nhẹ, trong khi mức progesterone bắt đầu giảm đáng kể. Khi các nội tiết tố giảm xuống, âm đạo trở nên ít được bôi trơn hơn. Một số người bị giảm ham muốn tình dục và chu kỳ kinh nguyệt bắt đầu trở nên không đều.

Thời kỳ tiền mãn kinh kéo dài khoảng 12 tháng. Sau 12 tháng kể từ lần có kinh cuối cùng gọi là giai đoạn mãn kinh. Vào thời điểm này, cả estrogen và progesterone đều sẽ duy trì ở mức thấp. Mãn kinh thường xảy ra vào khoảng tuổi 50 – 55.

Nội tiết tố nữ giảm sau khi mãn kinh có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như loãng xương (loãng xương) và bệnh tim mạch.

3.2. Hội chứng buồng trứng đa nang

Estrogen chủ yếu được sản xuất trong buồng trứng. Bất cứ điều gì ảnh hưởng đến buồng trứng cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến việc sản xuất estrogen. Hội chứng buồng trứng đa nang là rối loạn nội tiết phổ biến nhất ở phụ nữ trẻ. Hội chứng này có thể gây ra chu kỳ kinh nguyệt không đều và cản trở khả năng sinh sản.

Ngoài ra, phụ nữ trẻ (chưa đến tuổi mãn kinh) có thể gặp phải mức độ nội tiết tố nữ thấp do:

  • Tập thể dục quá mức.
  • Rối loạn ăn uống (mất cảm giác thèm ăn, chán ăn hoặc ăn uống quá độ).
  • Yên hoạt động kém (suy tuyến yên).
  • Suy buồng trứng sớm, có thể do bất thường di truyền, nhiễm độc tố hoặc tình trạng tự miễn dịch.
  • Hội chứng Turner.
  • Bệnh thận mãn tính.

Các yếu tố nguy cơ phổ biến nhất đối với việc suy giảm nội tiết tố nữ bao gồm: tuổi tác, tiền sử gia đình về các vấn đề nội tiết tố (chẳng hạn như u nang buồng trứng), ăn kiêng khắc nghiệt, tăng cân nhanh chóng, liệu pháp hóa trị và xạ trị ung thư, rối loạn sử dụng chất gây nghiện.

4. Triệu chứng của tình trạng suy giảm nội tiết tố nữ

Các triệu chứng phổ biến của nội tiết tố nữ thấp bao gồm:

  • Quan hệ tình dục đau đớn do âm đạo trở nên khô hơn.
  • Gia tăng nhiễm trùng đường tiết niệu do niêm mạc niệu đạo mỏng, dễ bị tổn thương.
  • Kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh hoàn toàn.
  • Thay đổi tâm trạng bất chợt.
  • Suy giảm trí nhớ.
  • Bốc hỏa, cáu kỉnh, mệt mỏi.
  • Căng tức ngực.
  • Đau đầu hoặc tình trạng nặng thêm chứng đau nửa đầu đã có từ trước.
  • Thường xuyên lo âu, phiền muộn, trầm cảm.
  • Khó tập trung.
  • Xương yếu hơn, dễ gãy hơn. Điều này là do estrogen kết hợp với canxi, vitamin D và các khoáng chất khác để giữ cho xương chắc khỏe. Nếu mức độ estrogen trong cơ thể thấp, mật độ xương có thể giảm đi, làm tăng nguy cơ mắc bệnh loãng xương.
  • Tóc và móng dễ gãy rụng.
  • Làn da trở nên thiếu mịn màng, thô ráp, xuất hiện nếp nhăn, thâm nám.
  • Yếu và mỏi cơ.
  • Giảm ham muốn tình dục (yếu sinh lý nữ).
Suy giảm nội tiết tố gây mệt mỏi và hay cáu gắt
Suy giảm nội tiết tố gây mệt mỏi và hay cáu gắt

5. Những phương pháp giúp cân bằng lại tình trạng nội tiết tố nữ

5.1. Liệu pháp không dùng thuốc

Có rất nhiều chất bổ sung dinh dưỡng trên thị trường được cho là có thể điều trị và khắc phục các triệu chứng của mãn kinh và mất cân bằng nội tiết tố nữ. Các phương pháp bổ sung các thành phần từ tự nhiên được gọi là hormon “sinh học” vì chúng giống với hormon tự nhiên của cơ thể về mặt hóa học.

Bạn cũng có thể thực hiện các thay đổi về lối sống như sau:

  • Giảm cân: Ở những phụ nữ thừa cân, việc giảm 10% trọng lượng cơ thể có thể giúp cho nội tiết tố được cân bằng, làm cho kinh nguyệt đều đặn hơn và tăng khả năng mang thai.
  • Ăn uống lành mạnh: Chế độ ăn uống cân bằng, đầy đủ dinh dưỡng là một yếu tố quan trọng của sức khỏe tổng thể. Hãy kết hợp trái cây và rau củ quả, cùng với các loại hạt vào chế độ ăn uống của bạn. Tránh thực phẩm nhiều chất béo, tinh bột chế biến, thực phẩm chiên rán, nước ngọt.
  • Tập luyện: Tập luyện thể dục thể thao giúp duy trì một sức khỏe tổng thể luôn ở tình trạng khỏe mạnh. Một số người nhận thấy rằng yoga giúp điều trị các triệu chứng của sự mất cân bằng nội tiết tố. Yoga rất tốt cho sức khỏe, sự linh hoạt của cơ thể, hỗ trợ giảm cân và đặc biệt còn giúp điều chỉnh nội tiết tố.
  • Ngủ đủ giấc: Giấc ngủ có thể là một trong những yếu tố quan trọng để cân bằng nội tiết tố. Mức độ của một số hormon có thể tăng và giảm trong suốt cả ngày để đáp ứng các vấn đề như chất lượng giấc ngủ.
  • Giải tỏa căng thẳng: Một nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa căng thẳng, hệ thống nội tiết và mức độ nội tiết tố nữ. Căng thẳng dẫn đến sự gia tăng adrenaline và cortisol. Nếu mức độ của các hormone này quá cao có thể phá vỡ sự cân bằng nội tiết tố tổng thể và góp phần gây ra béo phì, thay đổi tâm trạng và thậm chí là các vấn đề tim mạch.
Loại bỏ căng thẳng để nội tiết tố được cân bằng
Loại bỏ căng thẳng để nội tiết tố được cân bằng

5.2. Liệu pháp dùng thuốc

Liệu pháp estrogen:

Phụ nữ từ 25 đến 50 tuổi bị thiếu hụt estrogen có thể được bác sĩ kê đơn estrogen. Việc điều trị theo phương pháp này có thể làm giảm nguy cơ loãng xương, bệnh tim mạch và các rối loạn nội tiết tố khác. Tuy nhiên, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) khuyến cáo nên dùng estrogen với liều thấp nhất có thể trong thời gian ngắn nhất. Liều thực tế sẽ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng và phương pháp áp dụng. Estrogen có thể được sử dụng đường uống, dán tại chỗ, đặt đường âm đạo, tiêm.

Liệu pháp estrogen cũng có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng mãn kinh và giảm nguy cơ gãy xương. Liệu pháp này chỉ được khuyến khích áp dụng trong 1 đến 2 năm do liệu pháp estrogen có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư vú.

Liệu pháp thay thế hormon:

Liệu pháp thay thế hormon được sử dụng để tăng mức độ hormon tự nhiên của cơ thể. Liệu pháp này được chỉ định để giúp đưa các mức estrogen và progesterone này trở lại bình thường trong thời kỳ mãn kinh. Phương pháp điều trị thay thế hormon có thể được điều chỉnh về liều lượng, độ dài và sự kết hợp của các hormon.

6. Các loại thực phẩm giúp bổ sung nội tiết tố nữ

6.1. Đậu nành

Đậu nành và các sản phẩm được sản xuất từ ​​đậu nành, chẳng hạn như đậu phụ và sữa đậu nành, là nguồn cung cấp phytoestrogen tuyệt vời. Phytoestrogen được định nghĩa là hợp chất từ tự nhiên bắt chước estrogen trong cơ thể liên kết với các thụ thể estrogen. Trong một nghiên cứu về đậu nành và những người bị ung thư vú, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng ăn nhiều đậu nành hơn có liên quan đến sự giảm nguy cơ tử vong do ung thư vú.

Đậu nành là nguồn phytoestrogen dồi dào giúp cân bằng nội tiết tố nữ
Đậu nành là nguồn phytoestrogen dồi dào giúp cân bằng nội tiết tố nữ

6.2. Hạt lanh

Hạt lanh cũng chứa một lượng phytoestrogen cao. Các phytoestrogen chính trong hạt lanh được gọi là lignans, có lợi trong quá trình chuyển hóa estrogen. Người ta thấy rằng chế độ ăn bổ sung hạt lanh có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng và tần suất ung thư buồng trứng.

6.3. Dầu hoa anh thảo

Dầu hoa anh thảo là một phương thuốc thảo dược truyền thống có chứa hàm lượng cao axit béo omega-6. Sử dụng dầu hoa anh thảo có khả năng kiểm soát các triệu chứng của sự suy giảm estrogen trong thời kỳ mãn kinh.

Ngoài ra, ăn thực phẩm có nguồn gốc thực vật khác có chứa phytoestrogen đều có thể giúp phụ nữ tăng mức estrogen, chẳng hạn như:

  • Trái cây: mơ, cam, dâu tây, đào…
  • Rau củ: khoai mỡ, cà rốt, linh lăng, cải xoăn, cần tây…
  • Các loại đậu
  • Dầu ô liu

7. Viên uống Marilyn Plus

Viên uống Marilyn Plus là thực phẩm chức năng giúp hỗ trợ cải thiện và làm giảm các dấu hiệu do suy giảm nội tiết tố nữ gây ra. Sử dụng Marilyn Plus có tác dụng giảm thiểu các triệu chứng của giai đoạn mãn kinh và tiền mãn kinh nhờ thúc đẩy sự tái cân bằng nội tiết tố. Bên cạnh đó, viên uống Marilyn Plus còn giúp làm chậm lại quá trình lão hóa da, giảm nguy cơ sạm da, giảm các nếp nhăn, giúp làn da láng mịn và trẻ trung hơn.

Viên uống Marilyn Plus có thể được dùng bởi các đối tượng đang trong độ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh, những chị em phụ nữ đang gặp vấn đề về tình trạng yếu sinh lý nữ.

Viên uống Marilyn Plus hỗ trợ điều hòa nội tiết tố nữ
Viên uống Marilyn Plus hỗ trợ điều hòa nội tiết tố nữ

8. Kết luận

Nội tiết tố nữ gồm estrogen và progesterone đóng một vai trò quan trọng trong sức khỏe tổng thể cũng như chức năng sinh sản của nữ giới. Tuổi tác, một số bệnh hoặc rối loạn di truyền có thể khiến lượng estrogen giảm xuống. Mức độ estrogen thấp có thể cản trở sự phát triển tình dục và các chức năng tình dục. Chúng cũng có thể làm tăng nguy cơ béo phì, loãng xương và bệnh tim mạch.

Khi nội tiết tố nữ mất cân bằng, các triệu chứng có thể rất đa dạng. Sự mất cân bằng nội tiết tố có thể gây ra nhiều hậu quả không mấy tốt đẹp, ảnh hưởng đến sắc đẹp, sức khỏe và cuộc sống hằng ngày của người phụ nữ. Vì vậy điều quan trọng là bạn hãy nên lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn, phát hiện các dấu hiệu bất thường do suy giảm nội tiết tố và tìm cách cân bằng lại chúng càng sớm càng tốt.

Suy giảm nội tiết tố nữ: Nguyên nhân và cách cân bằng nội tiết

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyển lên trên