Kinh nguyệt không đều: Nguyên nhân, biểu hiện và có nguy hiểm không?

Nên theo dõi chu kỳ kinh nguyệt để nhận biết khi kỳ kinh không đều

Kinh nguyệt không đều, hay rối loạn kinh nguyệt là tình trạng không hiếm gặp ở các chị em phụ nữ. Có rất nhiều nguyên nhân có thể làm cho chu kì kinh nguyệt trở nên bất thường. Ảnh hưởng của rối loạn kinh nguyệt có thể không đáng kể, tuy nhiên một vài trường hợp nếu không tìm cách chữa trị có thể dẫn đến hậu quả khó lường. Bài viết này sẽ cung cấp các thông tin liên quan đến tình trạng kinh nguyệt không đều để chị em phụ nữ có thể hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, cũng như biết cách điều hòa lại chu kì của mình.

1. Tình trạng kinh nguyệt không đều là gì?

Kinh nguyệt không đều là tình trạng độ dài của chu kỳ kinh nguyệt (khoảng cách giữa hai lần bắt đầu hành kinh) liên tục thay đổi, ngày hành kinh đến sớm hoặc muộn hơn, không theo một quy luật nào.

Kinh nguyệt là biểu hiệu sinh lý tự nhiên của nữ giới đặc trưng cho khả năng sinh sản. Trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt, một trứng rụng khỏi buồng trứng, nội mạc sẽ dày lên để chuẩn bị cho việc thụ tinh. Trường hợp trứng không thụ tinh thì lớp nội mạc sẽ bong ra và tiết ra khỏi cơ thể cùng với máu trong khoảng 3 đến 7 ngày, đây gọi là giai đoạn hành kinh. Một người có thể sẽ mất khoảng 30 đến 80 ml máu trong kỳ hành kinh.

Một chu kỳ kinh nguyệt có thể được tính từ ngày đầu hành kinh này đến ngày đầu hành của lần tiếp theo. Mỗi người có thể có một chu kỳ kinh nguyệt khác nhau, thông thường dao động trong khoảng 28 đến 35 ngày. Tuy nhiên cũng có nhiều người có chu kỳ ngắn hơn hoặc dài hơn nhiều so với khoảng này, điều này vẫn được xem là bình thường nếu chu kỳ kinh giữa các lần chỉ chênh lệch nhau 3 đến 5 ngày.

Kinh nguyệt không đều có thể là một tình trạng sinh lý bình thường ở một số giai đoạn trong đời. Tuy nhiên, đôi khi sự bất quy luật trong chu kỳ kinh nguyệt xảy ra liên quan đến rối loạn nội tiết tố, bệnh lý phụ khoa, chức năng sinh sản bị ảnh hưởng. Vì vậy, người bị kinh nguyệt không đều cũng cần tìm hiểu nguyên nhân và tìm cách khắc phục sớm nhất có thể.

Chu kỳ kinh nguyệt thay đổi không theo quy luật là một tình trạng bất thường
Chu kỳ kinh nguyệt thay đổi không theo quy luật là một tình trạng bất thường

2. Biểu hiện của tình trạng kinh nguyệt không đều

Kinh nguyệt không đều có thể được nhận biết với triệu chứng là ngày hành kinh xuất hiện không đúng theo quy luật, có thể sớm hoặc muộn hơn ở các chu kỳ khác nhau. Điều này làm cho người phụ nữ không thể tính toán được thời điểm rụng trứng và ngày có thể có kinh nguyệt.

Ngoài ra, kinh nguyệt không đều cũng có thể được xem là tình trạng số ngày hành kinh thay đổi, lượng máu của các đợt hành kinh khác nhau nhiều, xuất hiện các cục máu đông đi kèm với màu sắc nâu sẫm.

Kinh nguyệt không đều cũng có thể bao gồm một số triệu chứng xuất huyết bất thường như:

  • Chảy máu giữa các đợt hành kinh
  • Chảy máu sau khi quan hệ tình dục
  • Chảy máu quá nhiều trong kỳ kinh nguyệt
  • Chảy máu kinh nguyệt kéo dài hơn bình thường (rong kinh)
  • Chảy máu trong thời kỳ mãn kinh
Kinh nguyệt không đều có biểu hiện xuất huyết bất thường
Kinh nguyệt không đều có biểu hiện xuất huyết bất thường

3. Nguyên nhân nào gây nên tình trạng kinh nguyệt không đều?

Có nhiều tác nhân liên quan đến nguy cơ kinh nguyệt không đều. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

3.1. Nguyên nhân liên quan đến nội tiết tố (hormon)

Estrogen và progesterone là hai hormon quan trọng trong hệ nội tiết ở nữ giới, liên quan mật thiết đến chức năng sinh sản. Trong một chu kỳ kinh nguyệt, estrogen và progesterone có những giai đoạn tăng giảm khác nhau để điều khiển các quá trình khác nhau, từ sự rụng trứng, làm dày nội mạc tử cung, bám dính trứng lên lớp nội mạc để làm tổ (nếu sự thụ tinh có xảy ra), cho đến làm bong niêm mạc và gây hành kinh. Với nhiều vai trò quan trọng như vậy nên bất kỳ sự tăng giảm bất thường nào của estrogen hoặc progesterone đều có thể dẫn đến hiện tượng không đều trong kinh nguyệt.

Các giai đoạn mất cân bằng nội tiết tố trong đời phụ nữ gồm: tuổi dậy thì, mang thai, tiền mãn kinh.

Giai đoạn dậy thì: Trong giai đoạn dậy thì, cơ thể trải qua những thay đổi lớn cả bên ngoài lẫn sinh lý bên trong cơ thể. Có thể mất vài năm đầu để các hormon estrogen và progesterone đạt được trạng thái cân bằng, và vì thế, hiện tượng kinh nguyệt không đều thường xảy ra vào thời điểm này.

Giai đoạn tiền mãn kinh: Giai đoạn tiền mãn kinh thường bắt đầu ở độ tuổi khoảng 40 – 45 tuổi. Trước khi mãn kinh, phụ nữ thường có kinh nguyệt không đều và lượng máu kinh ra cũng thay đổi. Mãn kinh thường ở độ tuổi từ 45 đến 55, lúc này người phụ nữ sẽ không còn kinh nguyệt nữa. Nghiên cứu cho thấy từ 9 đến 14% phụ nữ có kinh nguyệt không đều trong những kỳ kinh đầu tiên và thời kỳ tiền mãn kinh.

Giai đoạn mang thai và cho con bú: Trong thời kỳ mang thai, kinh nguyệt mất hoàn toàn. Sau đó, trong thời gian cho con bú, người phụ nữ cũng sẽ không có kinh hoặc có kinh rất ít. Điều này là do khi tiết sữa mẹ, cơ thể cần tổng hợp nhiều prolactin. Hormon này ức chế các hormon sinh sản. Khi người mẹ cai sữa cho con thì kinh nguyệt sẽ dần dần trở lại đều đặn.

Sử dụng thuốc tránh thai nội tiết: Thuốc tránh thai có bản chất là hormon tổng hợp để chống lại sự thụ thai. Thuốc tránh thai có thể gây chảy máu bất thường. Dụng cụ tránh thai đặt tử cung có thể gây chảy máu nhiều, trong khi thuốc tránh thai có thể gây ra hiện tượng ra máu giữa các kỳ kinh. Khi người phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai lần đầu tiên, chu kỳ kinh có thể thường ngắn hơn và ra máu ít hơn so với những kỳ kinh nguyệt bình thường. Hiện tượng này sẽ bình thường trở lại sau một vài tháng, khi cơ thể đã quen dần với thuốc.

Giai đoạn đầu dùng thuốc tránh thai có thể gây kinh nguyệt không đều
Giai đoạn đầu dùng thuốc tránh thai có thể gây kinh nguyệt không đều

3.2. Nguyên nhân liên quan đến các rối loạn sức khỏe khác và bệnh lý

Kinh nguyệt không đều đôi khi liên quan đến một vấn đề sức khỏe và một số trong số này có thể dẫn đến các vấn đề khác, chẳng hạn như các bất thường về khả năng sinh sản.

Hội chứng buồng trứng đa nang: Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là tình trạng một số túi nhỏ chứa đầy chất lỏng được gọi là u nang phát triển trong buồng trứng. Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang sẽ không rụng trứng hàng tháng. Các triệu chứng bao gồm kinh nguyệt không đều hoặc không có kinh, béo phì, mụn trứng cá và lông mọc nhiều. Phụ nữ bị hội chứng buồng trứng đa nang có nồng độ hormon sinh dục nam, androgen, hoặc testosterone cao bất thường. Thống kê tại Mỹ cho thấy hội chứng hội chứng buồng trứng đa nang ảnh hưởng đến từ 10% đến 20% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, các bé gái từ 11 tuổi cũng có thể mắc hội chứng này.

Rối loạn tuyến giáp: Rối loạn tuyến giáp có thể gây ra kinh nguyệt không đều. Nguyên nhân là do trong cơ thể chúng ta, tuyến giáp là tuyến nội tiết quan trọng sản xuất hormon điều hòa các quá trình trao đổi chất của cơ thể, vì thế ảnh hưởng đến cả sự hành kinh ở phụ nữ.

U xơ tử cung: U xơ tử cung hay ung thư cổ tử cung có thể gây chảy máu giữa các kỳ kinh hoặc trong khi quan hệ tình dục, khiến giai đoạn hành kinh ra rất nhiều máu và gây đau cho người bệnh.

Lạc nội mạc tử cung: Lạc nội mạc tử cung là tình trạng các tế bào bên trong tử cung (gọi là tế bào nội mạc tử cung) phát triển bất thường ở ngoài tử cung. Các tế bào nội mạc tử cung là những tế bào rụng hàng tháng trong kỳ kinh nguyệt, do đó, lạc nội mạc tử cung rất có thể ảnh hưởng đến phụ nữ trong giai đoạn sinh sản. Sự phát triển tế bào liên quan đến lạc nội mạc tử cung không phải là ung thư. Lạc nội mạc tử cung có thể không có triệu chứng, nhưng một số trường hợp gây đau đớn và dẫn đến các vấn đề khác. Nếu máu thoát ra bị kẹt trong mô xung quanh, gây hoại tử mô mô, làm đau đớn dữ dội, kinh nguyệt không đều và nghiêm trọng nhất có thể dẫn đến vô sinh.

Bệnh viêm vùng chậu: Bệnh viêm vùng chậu là một bệnh nhiễm trùng ở hệ sinh dục nữ. Đối với phụ nữ, đây là biến chứng phổ biến và nghiêm trọng nhất (sau HIV AIDS) của các bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục. Bệnh viêm vùng chậu nếu phát hiện sớm có thể điều trị bằng thuốc kháng sinh, nhưng nếu lan rộng có thể làm tổn thương ống dẫn trứng và tử cung, dẫn đến đau mãn tính hoặc lâu dài. Bệnh lý này có nhiều triệu chứng, bao gồm kinh nguyệt không đều, chảy máu giữa kỳ kinh và sau khi quan hệ tình dục.

Các bất thường ở buồng trứng và tử cung biểu hiện kinh nguyệt không đều
Các bất thường ở buồng trứng và tử cung biểu hiện kinh nguyệt không đều

3.3. Những thay đổi khác liên quan đến kinh nguyệt không đều bao gồm

Bệnh tiểu đường không kiểm soát: Kinh nguyệt không đều xảy ra do sự tương tác giữa lượng đường trong máu và hormon.

Rối loạn ăn uống: Chán ăn hoặc ăn vô độ có thể làm cho kinh nguyệt không đều hoặc trễ kinh, do cơ thể không sản xuất và lưu thông đủ hormon để kiểm soát chu kỳ kinh nguyệt.

Tăng prolactin máu: Phụ nữ có quá nhiều hormon protein gọi là prolactin trong máu có thể có kinh nguyệt không đều.

Thuốc: Một số loại thuốc, chẳng hạn như thuốc tác động vào hệ thần kinh (thuốc chống động kinh, thuốc chống loạn thần, thuốc chống trầm cảm…) có thể gây ra kinh nguyệt không đều.

Căng thẳng: Các hormon và chất dẫn truyền thần kinh sinh ra do căng thẳng có nguy cơ ảnh hưởng đến kinh nguyệt. Căng thẳng kéo dài có thể khiến kỳ kinh bị chậm lại hoặc mất kinh hoàn toàn.

Giảm cân hoặc tăng cân quá mức: Chậm kinh hoặc mất kinh cũng có thể xảy ra khi giảm cân quá nhanh hoặc tăng cân quá mức, do các chất dinh dưỡng trong cơ thể bị rối loạn đột ngột, ảnh hưởng đến các quá trình trao đổi chất và cả chu kỳ kinh.

Căng thẳng quá mức có thể là nguyên nhân làm cho kinh nguyệt không đều
Căng thẳng quá mức có thể là nguyên nhân làm cho kinh nguyệt không đều

4. Chu kỳ kinh nguyệt không đều có nguy hiểm không?

Kinh nguyệt thỉnh thoảng không đều hoặc trong trường hợp những kỳ kinh đầu của tuổi dậy thì, tiền mãn kinh sớm, có thai và cho con bú… thì được xem là dấu hiệu bình thường và dần dần sẽ biến mất. Tuy nhiên, kinh nguyệt bỗng nhiên không còn đều nữa có thể là một dấu hiệu của những bệnh lý nguy hiểm như u nang buồng trứng, u xơ tử cung, hội chứng buồng trứng đa nang, lạc nội mạc tử cung, rối loạn tuyến giáp… và các bệnh lý liên quan đến hệ sinh dục và chức năng sinh sản khác.

Khi cơ thể gặp tình trạng kinh không đều, các yếu tố nội tiết thay đổi dẫn đến các biểu hiện da xanh xao, thiếu sức sống, xuất hiện nếp nhăn hay vết thâm nám, nổi mụn, cơ thể thường hay cảm thấy mệt mỏi, tâm trạng thất thường, dễ cáu gắt, trí nhớ suy giảm…

Vì vậy, khi phát hiện kinh nguyệt không đều tốt nhất nên tìm hiểu nguyên nhân để khắc phục. Nếu tình trạng chu kỳ kinh dài ngắn không đều kéo dài quá lâu, người phụ nữ nên tìm gặp bác sĩ phụ khoa để được thăm khám và điều trị sớm nhất có thể.

5. Cách ngăn ngừa tình trạng kinh nguyệt không đều

Quan tâm đến sức khỏe thể chất và tinh thần nhiều hơn, duy trì một lối sống lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ mắc một số nguyên nhân gây ra kinh nguyệt không đều, bao gồm:

  • Tập thể dục thường xuyên để duy trì cân nặng hợp lý và nâng cao sức khỏe tổng thể, góp phần tăng cường sức đề kháng.
  • Giảm căng thẳng, giữ tinh thần vui vẻ, lạc quan.
  • Ngủ đủ giấc, không thức quá khuya.
  • Không uống rượu bia quá độ
  • Không hút thuốc lá
  • Tuân theo một chế độ ăn uống lành mạnh và điều độ. Ăn nhiều rau củ quả cung cấp các vitamin và khoáng chất. Thực đơn đầy đủ chất dinh dưỡng giúp duy trì và cải thiện các quá trình trao đổi chất trong cơ thể.
Duy trì một lối sống lành mạnh giúp ngăn ngừa kinh nguyệt không đều
Duy trì một lối sống lành mạnh giúp ngăn ngừa kinh nguyệt không đều

6. Cách khắc phục tình trạng kinh nguyệt không đều

Phương pháp khắc phục phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra kinh nguyệt không đều.

  • Dậy thì và mãn kinh: Các giai đoạn bất thường xảy ra trong tuổi dậy thì hoặc khi phụ nữ sắp mãn kinh thường không cần điều trị.
  • Phương pháp tránh thai: Nếu ra máu bất thường là do tránh thai và kéo dài trong vài tháng, người phụ nữ nên nói chuyện với chuyên gia chăm sóc sức khỏe về các lựa chọn khác.
  • Hội chứng buồng trứng đa nang và béo phì: Giảm cân có thể giúp ổn định kinh nguyệt. Cân nặng thấp hơn có nghĩa là cơ thể không cần sản xuất quá nhiều insulin. Điều này dẫn đến mức testosterone thấp hơn và rụng trứng đều hơn.
  • Các vấn đề về tuyến giáp: Việc điều trị sẽ được kê đơn, bao gồm thuốc uống, liệu pháp iốt phóng xạ hoặc phẫu thuật.
  • Căng thẳng và rối loạn ăn uống: Liệu pháp tâm lý có thể hữu ích nếu căng thẳng cảm xúc, rối loạn ăn uống hoặc giảm cân đột ngột gây ra kinh nguyệt không đều.

7. Khi nào nên gặp bác sĩ để điều trị kinh nguyệt không đều?

Như đã đề cập, một số trường hợp kinh nguyệt không đều là bình thường và sẽ tự khỏi. Vì thế không cần có sự can thiệp y khoa.

Tuy nhiên, hãy gặp bác sĩ đa khoa nếu bạn thuộc một trong những trường hợp sau:

  • Kinh nguyệt của bạn đột nhiên trở nên không đều dù chưa đến tuổi tiền mãn kinh.
  • Bạn có chu kỳ kinh nguyệt thường xuyên thay đổi, và tình trạng này kéo dài nhiều năm.
  • Kỳ hành kinh của bạn kéo dài hơn 10 ngày với lượng máu tiết ra rất nhiều hoặc không tiết được máu, chỉ có các cục máu đông màu đỏ sẫm hoặc nâu.
  • Có sự khác biệt lớn (ít nhất 20 ngày) giữa chu kỳ kinh nguyệt ngắn nhất và dài nhất.
  • Bạn có kinh nguyệt thường xuyên không đều nhưng muốn có thai.

Những trường hợp trên nên tìm gặp bác sĩ để được thăm khám và kiểm tra để xem nguyên nhân có thể là gì, từ đó tìm ra biện pháp chữa trị phù hợp.

  • Bác sĩ có thể kê đơn metformin, một loại thuốc uống làm giảm insulin cho bệnh tiểu đường loại 2, có thể giúp đảm bảo rụng trứng và kinh nguyệt đều đặn.
  • Thuốc tránh thai liều thấp có chứa kết hợp estrogen và progesterone cũng đôi khi hữu ích cho tình trạng rối loạn kinh nguyệt. Liệu pháp này làm giảm sản xuất androgen và khắc phục tình trạng chảy máu bất thường. Ngoài ra, dùng progesterone từ 10 đến 14 ngày mỗi tháng cũng có thể điều hòa kinh nguyệt.

8. Lời kết

Kinh nguyệt không đều là tình trạng bất thường về thời gian hành kinh, có thể xảy ra nếu có sự thay đổi trong phương pháp tránh thai, mất cân bằng nội tiết tố liên quan đến thời kỳ mãn kinh, một số bệnh lý và các thay đổi trong trao đổi chất. Kinh nguyệt không đều là tình trạng thường gặp ở nữ giới, vì thế chị em phụ nữ phải trang bị cho mình những kiến thức cần thiết để theo dõi và hiểu rõ tình hình sức khỏe của bản thân.

Kinh nguyệt không đều thường không cần thiết phải điều trị kinh nguyệt không đều ở tuổi dậy thì và xung quanh thời kỳ mãn kinh, nhưng nếu kinh nguyệt không đều xảy ra trong những năm sinh sản, có thể cần đến sự tư vấn của bác sĩ.

Xem thêm bài viết liên quan:

Top 9 cách chữa rối loạn kinh nguyệt tại nhà hiệu quả

Những cách làm kinh nguyệt đến sớm an toàn và hiệu quả

Kinh nguyệt không đều: Nguyên nhân, biểu hiện và có nguy hiểm không?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chuyển lên trên